Cuma, 10 Temmuz 2020
Eğitim Türk Dili ve Edebiyatı: Cinas nedir? Cinas türleri nelerdir?

Türk Dili ve Edebiyatı: Cinas nedir? Cinas türleri nelerdir?

Türk Dili ve Edebiyatı dersinde gördüğümüz Söz Sanatları konusundaki cinas sanatı, öğrencilerin sınavlarda zorlandığı konulardan biri. Peki Cinas nedir? Cinas Türleri nelerdir? Haberimizde...

Türk Dili ve Edebiyatı dersinde gördüğümüz söz sanatlarından biri olan Cinas, öğrenciler tarafından karıştırılabilen bir konu. Peki Cinas nedir? Cinas Türleri nelerdir? Haberimizde…

CİNAS NEDİR?

Yazılışları ve okunuşları aynı olan ancak farklı varlık, kavramları ve anlamları karşılayan sözcüklerin bir arada kullanılması sanatına cinas denir.

Cinaslı sözcükler genel itibariyle mısra sonlarında kullanılır.

Cinas Sanatına Örnekler:

“Karşımda duran yüce dağlar
 Ayrılık yüreğimi dağlar”

Şimdi bu dörtlükte “dağlar” sözcüklerini ele alalım.

Dilimizde ‘yer kabuğunun çıkıntılı, yüksek, eğimli yamaçlarıyla çevresine hâkim ve oldukça geniş bir alana yayılan bölümleri” manasındaki “dağ”, diğerinde de “acısı yüreğine işlemek” anlamında “dağlamak” sözcüğü manasındaki sözcük bulunuyor.

Yani aynı seslerden oluşan, farklı varlık ve kavramları çağrıştıran bu “dağlar” sözcükleri kullanılarak CİNAS yapılmıştır.

CİNAS TÜRLERİ

Tam cinas:

Cinas oluşturulurken genelde bu kelimeler aynı seslerden oluşur.

İşte bu tür cinaslara tam cinas adı verilir.

“Benim için her bir sözün kıymetlidir inciden
 Gözyaşların akıtma gel, odur gönlüm inciden”

dizelerinde “inci” kelimelerinde cinas vardır.

İlk dizedeki “inci” sözcüğü “istiridye gibi bazı kabuklu deniz hayvanlarının içerisinde oluşan, değerli, küçük, sert, sedef renginde süs tanesi” anlamında kullanılır.

İkinci “inciden” kelimesi ise “herhangi bir davranışı yüzünden üzüntü duymak, gücenmek, kırılmak” manasında olan bir eylemdir. (fiil)

Yani anlamları farklı, yazılışları ve söylenişleri aynı olan sözcüklerle yapılan cinasa “tam cinas” denir.

Ayrık cinas:

Cinaslı kelimelerden biri, iki farklı kelime olarak kullanıldıysa bu cinaslara ayrık cinas (tam olmayan cinas) adı verilir.

“Gayet çoktur değil, benim varam az
 Bana yardan gayri cerrah varamaz”

dizelerini inceleyelim:

Dizelerdeki “yaram az” ve “yaramaz” kelimeleri arasında cinas yapılmıştır.

Birincisi iki ayrı sözcükten, ikincisi ise tek sözcükten oluşan bu cinas türünde sözcükler ayrı yazılsa da ortada yazım olarak bir benzerlik söz konusudur.

İşte bu ayrık cinastır.

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

En çok okunan haberler

Meteoroloji uyardı: Sağanak geliyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Marmara, Ege, Batı Akdeniz, İç Anadolu'nun batısı ile Düzce ve Bolu çevrelerinde sağanak beklendiğini belirterek vatandaşları uyardı.

Beyaz kıtadaki Bilim Seferi heyeti yurda döndü

4. Ulusal Antarktika Bilim Seferi'ne katılarak beyaz kıtada 30 günde 15 proje gerçekleştiren 23 kişilik ekip yurda döndü.

‘Yurt dışı dönüşlerinde 14 gün evinizden çıkmayın’

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı alınan tedbirler kapsamında yurt dışı dönüşlerinde vatandaşların "14 gün" kuralına uymalarını istedi.

Avrupa sınırındaki bekleyiş 11 gündür sürüyor

Türkiye’nin çeşitli şehirlerinden gelerek Avrupa’ya geçmek için Edirne’de sınır kapılarında bekleyen sığınmacılar, 11 gündür umutlu bekleyişlerini sürdürüyor.

Türkiye’nin koronavirüs mücadelesi 26 ülkeye örnek oldu

Türkiye'nin başarıyla yürüttüğü yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ile mücadele dünyaya örnek oldu. 26 ülke, Kovid-19 ile mücadele konusunda Sağlık Bakanlığından bilgi ve tecrübe paylaşımı talebinde bulundu.

Meteoroloji uyardı: Sağanak geliyor

Meteoroloji Genel Müdürlüğü, Marmara, Ege, Batı Akdeniz, İç Anadolu'nun batısı ile Düzce ve Bolu çevrelerinde sağanak beklendiğini belirterek vatandaşları uyardı.

Beyaz kıtadaki Bilim Seferi heyeti yurda döndü

4. Ulusal Antarktika Bilim Seferi'ne katılarak beyaz kıtada 30 günde 15 proje gerçekleştiren 23 kişilik ekip yurda döndü.

‘Yurt dışı dönüşlerinde 14 gün evinizden çıkmayın’

Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı alınan tedbirler kapsamında yurt dışı dönüşlerinde vatandaşların "14 gün" kuralına uymalarını istedi.

Avrupa sınırındaki bekleyiş 11 gündür sürüyor

Türkiye’nin çeşitli şehirlerinden gelerek Avrupa’ya geçmek için Edirne’de sınır kapılarında bekleyen sığınmacılar, 11 gündür umutlu bekleyişlerini sürdürüyor.

Türkiye’nin koronavirüs mücadelesi 26 ülkeye örnek oldu

Türkiye'nin başarıyla yürüttüğü yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını ile mücadele dünyaya örnek oldu. 26 ülke, Kovid-19 ile mücadele konusunda Sağlık Bakanlığından bilgi ve tecrübe paylaşımı talebinde bulundu.

Türk botu Yunan botunu böyle kovaladı

Türk Sahil Güvenlik botu, sığınmacıların bulunduğu botu Türk kara sularına geri itmeye çalışan Yunan botunu kovaladı. O anlar kameralara yansıdı.

280 yabancı terörist ülkelerine gönderildi

İçişleri Bakanlığı, 11 Kasım 2019'dan itibaren 280 yabancı teröristin ülkelerine iade edildiğini bildirdi.

Cezaevlerinde kreş, anaokulu, lise ve meslek liseleri açılacak

Adalet Bakanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı ile kapsamlı bir iş birliği protokolü imzalayarak, cezaevlerinde kreş, anaokulu, lise ve meslek liseleri açacak.

‘Medikal ürünlerde karaborsaya müsaade etmeyeceğiz’

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Varank, medikal ve koruyucu malzemelerle ilgili, üreticilerle koordine halinde olduklarını belirterek, “Vatandaşlarımızın gönlü müsterih olsun. Karaborsa oluşmasına asla müsaade etmeyeceğiz” dedi.